Terug naar Verdun

Samen met mijn zoon ga ik het voormalige WO 1 slagveld van Verdun bezoeken. Hier woedde in 1916 de ‘moeder aller grote veldslagen van de twintigste eeuw’. Voor mij wordt het de tweede keer dat ik deze plek bezoek, die bekend stond als Hölle (hel) of Blutpumpe (bloedpomp).

Erich von Falkenhayn, de Duitse bevelhebber destijds, liet zijn troepen in Februari 1916 bij Verdun aanvallen. Na tien maanden strijd was het resultaat een verschrikkelijk aantal doden, gewonden en vermisten aan beide zijden, en een vrijwel onveranderde frontlijn.

Duitse Stahlhelm Model 1916. Een van de innovaties die tijdens de slag om Verdun 1916 zijn intrede deed.

Waarom von Falkenhayn ervoor koos om juist bij Verdun, de meest sterke positie van het Westelijk Front, aan te vallen is tot op heden twijfelachtig. Hoewel een doorbraak de weg voor de Duitsers naar Parijs vrij zou hebben gemaakt, lijkt de met vele sterke forten omringde stad met een voor het Franse volk grote symbolische betekenis niet de meest logische plek om een doorbraak-offensief te beginnen.

Na de oorlog schreef von Falkenhayn in zijn memoires dat het juist de symboliek van de vestingstad aan de Maas was die hem deed besluiten om Verdun aan te vallen. Nationaal eergevoel, en het opperbevel ’s dogma – attaque à outrance (wat zoiets als ‘buitensporig aanvallen’ betekent) – zou Frankrijk ertoe brengen Verdun ten koste van alles te verdedigen. Daardoor zou het Franse leger bij Verdun doodbloeden, en de strijd moeten opgeven.

Hoewel er geen stukken zijn die deze bikkelharde, mensonterende strategie onderbouwen, en de destijds betrokken opperbevelhebber (Keizer Wilhelm) en Falkenhayns’ ondergeschikten zich niet herinneren dat doodbloeden van Frankrijk het doel van dit offensief was, slaagde het hierin wel. Alleen niet alleen aan Franse zijde, ook de Duitsers bloedden hevig bij Verdun. Met als gevolg het verlies van vertrouwen in de leiders aan beide zijde, traumatisering van miljoenen soldaten en intens verdriet bij honderdduizenden families aan het wederzijdse thuisfront.

De Tragedie van Verdun

Twee jaar geleden was ik voor het eerst in Verdun, als ‘uitstapje’ tijdens een reis met mijn vrouw langs de plaatsen waar mijn Duitse oudoom Bernhard Kronauer (1892 – 1916) tijdens de Eerste Wereldoorlog heeft gevochten. Bernhard vocht o.a. in de Vogezen, bij Arras en aan de Somme, maar niet bij Verdun. Hij sneuvelde na twee jaar vechten op de slagvelden van België en Frankrijk aan het Oostfront.

Toch vertelde mijn vader stellig dat een van zijn ooms bij Verdun sneuvelde. Ik heb geen bewijs daarvoor kunnen vinden tijdens het zoeken naar de lotgevallen van Kronauers uit Honnef, Noordrijn-Westfalen (waar de moeder van mijn vader en haar broer Bernhard geboren zijn). Een poosje gelden kwam ik echter een overzicht van gesneuvelde Kronauers uit Worms (Rijnland-Palts) en omgeving tegen. Maar liefst zes van hen stierven in de ‘Groote Oorlog’, en een van hen, Heinrich Kronauer, bei Verdun. En laat het nou zo zijn dat de overgrootvader van mijn oma en haar broer uit Osthofen komt, een dorp vlakbij Worms.

Het is daarom niet ondenkbaar zijn dat Heinrich Kronauer een bloedverwante is van mijn voorouders, en daarmee ook van mij en mijn zoon. Verder genealogisch onderzoek moet hierover uitsluitsel geven, maar het geeft deze reis ook zo een extra dimensie, en ik ga kijken of we sporen van Heinrich Kronauer’s noodlottige pad in de Knochenmühle(bot molen) van Verdun kunnen vinden.

Barones de Noailles schrijft het volgende gedicht nadat ze door generaal Charles Mangin persoonlijk in Verdun is rondgeleid.

Bron: Geert Beulens (2008)

Bronnen:

  • Buelens, Geert (2008) – Het lijf in slijk geplant
  • Geo Epoche – Der Erste Weltkrieg
  • Münkler, Herfried (2014) – Der Grosse Krieg
  • Wikipedia – Slag om Verdun/Schlacht um Verdun
  • Stadtarchiv Worms (2013) – Liste der vom Standesamt beurkundeten Kriegsgefallenen aus Worms 1914-1918